21 września obchodzimy Światowy Dzień Choroby Alzheimera. To wyjątkowa okazja, aby przybliżyć mieszkańcom naszego regionu nie tylko kliniczne i diagnostyczne aspekty chorób otępiennych, ale również praktyczne wskazówki dotyczące codziennej opieki nad chorej osobie i wsparcia jej najbliższych.
Choroba Alzheimera (AD) nie zaczyna się nagle – rozwija się bezobjawowo przez wiele lat przed wystąpieniem pierwszych uchwytnych zaburzeń pamięci. Nowoczesna medycyna pozwala jednak na coraz wcześniejsze wykrycie zmian i wdrożenie działań spowalniających postęp choroby.
Pierwszy etap oceny odbywa się zazwyczaj w gabinecie lekarza rodzinnego (POZ). Ważnym warunkiem obiektywnego badania jest jasna, niezaburzona świadomość pacjenta.
Wywiad i wsparcie rodziny: Lekarz zbiera szczegółowy wywiad dotyczący sprawności poznawczej oraz objawów neuropsychiatrycznych (takich jak pobudzenie, agresja, depresja, psychoza czy apatia). Zebrane informacje potwierdza się u bliskiego członka rodziny.
Wykluczenie przyczyn odwracalnych: Wykonuje się wstępne badania krwi (poziom witaminy B12, kwasu foliowego, TSH, glukozy oraz wskaźniki wątrobowe i nerkowe), aby wykluczyć inne schorzenia powodujące spadek sprawności funkcji poznawczych.
Testy przesiewowe: Stosuje się krótkie narzędzia diagnostyczne, m.in. M-ACE III, ACE III, Test Rysowania Zegara (TRZ), MoCA oraz Warszawską Skalę Oceny Poznawczej /nie jest już rekomendowane badanie MMSE/. Eksperci zastrzegają jednak, że nie wolno wykluczyć otępienia wyłącznie na podstawie wyników testów przesiewowych.
Diagnoza specjalistyczna: W przypadku potwierdzenia podejrzeń pacjent kierowany jest na pogłębioną diagnostykę neurologiczną, psychiatryczną, psychologiczą a najlepiej neuropsychologiczną w celu różnicowania poszczególnych typów otępienia (np. AD, otępienie z ciałami Lewy’ego - DLB, otępienie naczyniowe - VaD, czy czołowo-skroniowe – FTD, otępienie w przebiegu choroby Parkinsona).
Według kryteriów klinicznych wyróżnia się trzy główne etapy rozwoju choroby Alzheimera:
Stadium przedkliniczne: Zmiany białkowe w mózgu (gromadzenie amyloidu beta i białka tau) zachodzą bez widocznych objawów klinicznych.
Łagodne zaburzenia poznawcze (MCI / alzheimerowskie MCI): Pojawiają się zauważalne trudności pamięciowe (większe niż wynikające z wieku), ale osoba zachowuje zdolność do samodzielnego funkcjonowania.
Otępienie (dementia): Zaawansowany etap, w którym zaburzenia poznawcze uniemożliwiają samodzielne życie.
Leczenie farmakologiczne to tylko część terapii. Kluczową rolę odgrywają oddziaływania niefarmakologiczne, których celem jest podtrzymanie sprawności i niezależności pacjenta:
Stabilność środowiska: Należy unikać niepotrzebnych zmian w otoczeniu i częstej rotacji opiekunów. Hospitalizacje powinny ograniczać się do sytuacji bezwzględnie uzasadnionych medycznie, gdyż zmiana miejsca wzmaga zaostrzeniu się choroby i nasilenia dezorientacji.
Aktywność i stymulacja: Ograniczenie rozwoju objawów wspomagają: regularna terapia ruchowa, trening funkcji poznawczych, stymulacja pamięci oraz nowoczesne metody neuromodulacyjne (np. rTMS, tDCS).
Praktyczna higiena i zdrowie: Ważnym elementem jest codzienna pielęgnacja: dokładna higiena jamy ustnej po posiłkach, kontrolowanie bilansu płynów (przy trudnościach z połykaniu warto stosować płyny zagęszczone, np. kisiel), zapobieganie upadkom i odleżynom oraz stosowanie odpowiednich okularów i aparatów słuchowych.
System prawny oferuje mechanizmy zabezpieczające interesy osób chorujących na otępienie. Gdy choroba uniemożliwia samodzielne kierowanie swoim postępowaniem, konieczne może być wystąpienie z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie. Celem tej procedury nie jest odebranie praw, lecz ochrona chorego i udzielenie mu wsparcia, w szczególności w sprawach majątkowych, urzędowych oraz przy podejmowaniu decyzji medycznych czy umieszczeniu w placówce opiekuńczej.
Opiekun rodzinny jest najważniejszą osobą w całym procesie leczenia. Długotrwała opieka wiąże się jednak z ogromnym obciążeniem psychicznym i fizycznym. Dlatego niezwykle istotne są:
Podnoszenie wiedzy opiekuna na temat etapów choroby,
Nauczanie właściwych metod komunikacji z pacjentem i unikanie postaw bezradności,
Stałe monitorowanie stanu zdrowia psychicznego opiekuna i zapobieganie jego wyczerpaniu (wypaleniu),
Korzystanie z pomocy instytucjonalnej, środowiskowej oraz grup wsparcia.
Zrozumienie specyfiki choroby Alzheimera na każdym jej etapie pozwala zapewnić choremu godne życie, a opiekunom dają siłę i narzędzia do mądrego towarzyszenia bliskiemu.
Opracowanie: Marta Urbańska, specjalista psycholog kliniczny, certyfikowany terapeuta środowiskowy, psychoterapeuta CBT w procesie certyfikacji PTTPB. Na co dzień związana z Wojewódzkim Szpitalem Zdrowia Psychicznego im. dr. J. Bednarza w Świeciu. Prowadzi również prywatny Gabinet Psychologii Klinicznej i Psychoterapii w Sulnowie k. Świecia, w którym oferuje indywidualną pomoc psychologiczną oraz psychoterapię osób w kryzysie.
Szczegóły: https://www.znanylekarz.pl/marta-urbanska-5/psycholog-psychoterapeuta/swiecie
Brak komentarza, Twój może być pierwszy.
Dodaj komentarz
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu e-chelmno.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz