O teatrze, wybitnym aktorze i spektaklu - Jan Peszek na 9 Hills

Tegoroczny 9 Hills Festival w Chełmnie był okazją do spotkania z jednym z najwybitniejszych polskich aktorów – Janem Peszkiem. Artysta pojawił się w Parku na Nowych Plantach w ramach plenerowego kina „50 na 51”, gdzie opowiadał o swojej pracy, teatrze oraz niezwykłym spektaklu „Scenariusz dla nieistniejącego, lecz możliwego aktora instrumentalnego” autorstwa Bogusława Schaeffera. To spotkanie było czymś więcej niż rozmową o przedstawieniu. Było opowieścią o aktorstwie, o relacji między artystą a publicznością i o sile, jaką może mieć człowiek, który potrafi na długi czas zatrzymać na sobie uwagę widzów. „Scenariusz dla nieistniejącego, lecz możliwego aktora instrumentalnego” powstał w 1963 roku. Tekst napisał Bogusław Schaeffer, a od wielu lat jego niezwykłą sceniczną interpretację prezentuje Jan Peszek. Spektakl był pokazywany na całym świecie i został zagrany już niemal 3000 razy. To liczba robiąca ogromne wrażenie. W Polsce trudno znaleźć drugi spektakl, który mógłby pochwalić się podobnym wynikiem. Być może jest to rekord nie tylko w kraju, ale także w skali światowej. Fenomen przedstawienia nie polega jednak wyłącznie na jego długowieczności. Przez lata spektakl nie stał się mechanicznym odtwarzaniem raz ustalonego scenariusza. Wręcz przeciwnie – tekst podczas prób wielokrotnie się zmieniał, był przerabiany i dostosowywany. Każde kolejne wykonanie mogło więc mieć w sobie coś nowego. Peszek podkreślał, że przedstawienie nigdy nie było serią dokładnych powtórek poprzednich wykonań. Dzięki temu, mimo tysięcy występów, zachowało swoją świeżość i element nieprzewidywalności.   Aktor, który potrafi zatrzymać uwagę Jednym z najciekawszych wątków spotkania była refleksja nad samą naturą aktorstwa. Jan Peszek mówił o ogromnej władzy, jaką posiada aktor potrafiący skupić na sobie uwagę publiczności.  W teatrze wszystko może zależeć od tej jednej chwili, od doskonałej dykcji – od tego, czy widz rzeczywiście patrzy, słucha i podąża za aktorem. Artysta, który potrafi przejąć tę uwagę, otrzymuje niezwykłą siłę. Może prowadzić widza przez kolejne emocje, zmuszać go do skupienia, ale też zaskakiwać i bawić.   Poważny temat podany z humorem Choć temat spektaklu jest trudny i poważny, Jan Peszek zdecydował się prezentować go w sposób żartobliwy. Humor stał się jednym z narzędzi pozwalających dotrzeć do widza i oswoić zagadnienia, które mogłyby w innej formie okazać się zbyt wymagające. To charakterystyczne dla sposobu, w jaki artysta podchodzi do swojej pracy – nie traktuje publiczności jak biernego odbiorcy. Przeciwnie, zaprasza ją do gry, w której śmiech może być początkiem refleksji, a pozornie lekka forma prowadzi do poważniejszych pytań. Spotkanie z Janem Peszkiem podczas 9 Hills Festival było więc wyjątkową okazją, by zajrzeć za kulisy spektaklu, który stał się częścią historii polskiego teatru. W Parku na Nowych Plantach aktor opowiadał o swoim niezwykłym scenicznym doświadczeniu, ale także o istocie zawodu, który od dziesięcioleci pozostaje jego pasją. Dobry teatr nie starzeje się wraz z kolejnymi latami. Może się zmieniać, dojrzewać i zaskakiwać – pod warunkiem, że wciąż jest w nim miejsce na żywego aktora i żywego widza. A Jan Peszek wciąż i niezmiennie jest WSPANIAŁYM ARTYSTĄ.  materiał: e-chelmno